Hollanda’da ZZP’liler İçin Yeni Dönem: 2028’de Hangi Kurallar Değişecek?

Yeni yasa ZZP olmanın şartlarını belirleyecek

Çalışma ve Katılım Bakanı Aartsen tarafından hazırlanan yeni düzenlemenin temel amacı, hem ZZP’liler hem de onları çalıştıran şirketler için daha fazla hukuki kesinlik sağlamak.

Mevcut sistemde daha çok kişinin hangi durumda ZZP sayılmayacağı belirlenmiş durumda. Özellikle serbest çalışanın uygulamada bir çalışan gibi çalışıp çalışmadığı önem taşıyor.

Yeni yasayla birlikte ise bir kişinin hangi şartlarda ZZP olarak kabul edilebileceği açık şekilde tanımlanacak.

Buna göre serbest çalışanın:

• Ticaret Odası’na (KVK) kayıtlı olması,
• KDV numarasına sahip olması,
• Ticari bir banka hesabı kullanması,
• Müşterilerine kendi faturalarını göndermesi,
• İşin nerede, ne zaman ve nasıl yapılacağı konusunda mümkün olduğunca kendisinin karar vermesi

gerekecek.

İki yılda en az üç farklı müşteri şartı

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri, ZZP’lilerin iki yıl içerisinde en az üç farklı müşteriye çalışması şartı.

Bu kriter mevcut yasada bulunmuyor.

Özellikle bilişim sektöründe çalışan bazı serbest meslek sahipleri bu şartın pratikte uygulanmasının zor olacağını savunuyor. Çünkü bazı IT çalışanları aynı proje üzerinde uzun süre çalışabiliyor ve iki yıl içerisinde üç farklı müşteri bulmaları her zaman mümkün olmayabiliyor.

Bunun yanında ZZP’liler için belirli miktarda mali birikim veya finansal tampon oluşturulması da gündemde.

Sahte serbest çalışma tartışması

Hollanda’da ZZP sayısının son yıllarda hızla artmasıyla birlikte “schijnzelfstandigheid”, yani sahte serbest çalışma tartışması da büyüdü.

Burada kişinin kâğıt üzerinde ZZP olmasına rağmen uygulamada normal bir çalışan gibi çalışması söz konusu.

2016 yılında ZZP’liler için kullanılan VAR sistemi kaldırılmış, ancak bunun ardından işverenler açısından daha fazla belirsizlik oluşmuştu. Vergi makamlarının denetimlerinin azalmasıyla birlikte serbest çalışanların sayısı da hızla yükseldi.

Hollanda Vergi Dairesi, sahte serbest çalışmaya yönelik denetimleri 2025 yılından itibaren yeniden sıkılaştırmaya başladı.

Deliveroo kararı önemli kriterler getirdi

Sahte serbest çalışma konusunda Yüksek Mahkeme’nin Deliveroo kararı da önemli bir dönüm noktası oldu.

Mahkeme, bir kişinin çalışan mı yoksa serbest çalışan mı olduğunun belirlenmesinde dikkate alınması gereken dokuz kriter ortaya koydu.

Bu durum nedeniyle son dönemde birçok sağlık kuruluşu, kamu kurumu ve bilişim şirketi ZZP çalışanlarının kullanımında daha temkinli davranmaya başladı.

Yeni Zelfstandigenwet ile amaçlanan ise serbest çalışanların hangi koşullarda gerçekten ZZP olarak değerlendirilebileceğini daha net hale getirmek.

ZZP’lilerin bir bölümü yeni kurallardan endişeli

Hollanda’da 1 milyondan fazla ZZP’li bulunuyor. Yasa tasarısının internet üzerinden yapılan kamuoyu danışma sürecinde çok sayıda serbest çalışan görüş bildirdi. Bazı ZZP’liler, özellikle üç müşteri şartının gerçek hayatta uygulanabilir olmadığını savundu.

İş dünyasından destek de var

Tasarıya yönelik tüm tepkiler olumsuz değil. Girişimcileri ve ZZP’lileri temsil eden Ondernemend Nederland (ONL) Başkanı Erik Ziengs, düzenlemeyi olumlu karşıladı.

Ziengs, serbest çalışanların statüsünün ilk kez olumlu bir şekilde tanımlanmasının önemli bir güvence sağlayacağını düşünüyor. İki yılda üç müşteri şartının da gerçekçi olduğunu savunuyor.

“Güvenli liman” ne kadar güvenli?

Yeni yasa henüz kesinleşmiş değil. Tasarının önce Temsilciler Meclisi, ardından Senato tarafından görüşülmesi gerekiyor.

ZZP’liler para biriktirmek zorunda kalabilir

Yeni yasa kapsamında serbest çalışanların emeklilik veya iş göremezlik gibi durumlar için zorunlu bir finansal tampon oluşturması da planlanıyor.

Bu birikimin ne kadar olması gerektiği konusunda Bakan Aartsen’in ZZP’lilerle görüşmeler yapması bekleniyor.

ONL Başkanı Ziengs, belirli miktarda para biriktirmenin kişinin ciddi bir girişimci olduğunu göstermesi açısından olumlu olabileceğini belirtiyor. Ancak bu birikimin sigorta, yatırım veya gayrimenkul yoluyla yapılıp yapılmayacağı konusunda ZZP’linin tercih hakkının bulunması gerektiğini savunuyor.

2030’da zorunlu iş göremezlik sigortası da geliyor

Finansal tampon şartı, girişimciler için planlanan zorunlu iş göremezlik sigortası (AOV) ile de bağlantılı yeni bir tartışma yaratıyor. AOV sisteminin 2030 yılında yürürlüğe girmesi planlanıyor.

ONL ise “opt-out” olarak adlandırılan bir seçeneğin getirilmesini istiyor. Buna göre yeterli miktarda parayı kendisinin güvence altına aldığını kanıtlayan ZZP’lilerin ayrıca zorunlu AOV yaptırmak zorunda kalmaması öneriliyor.

Yeni Zelfstandigenwet’in 2028’de yürürlüğe girip girmeyeceği ve son şeklinin nasıl olacağı ise parlamentodaki görüşmelerin ardından netleşecek.