Hollanda, İşgal Altındaki Batı Şeria'daki Yasa Dışı İsrail Yerleşimlerinden Gelen Ürünleri Yasaklıyor

22 Eylül'den itibaren ticaret tamamen yasak

Hollanda hükümetinin yayımladığı düzenlemeye göre, 22 Eylül'den itibaren yasa dışı İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlerin ülkeye ithal edilmesi, satın alınması ve satılması yasak olacak.

Ayrıca bu ürünlerin ticaretine aracılık eden şirketler de faaliyet gösteremeyecek. Yasağın dolaylı yollarla aşılması ise suç kapsamına alınacak.

Hükümet, İsrail'in işgal altındaki Filistin topraklarında kurduğu yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirterek, ticaret yoluyla bu durumun sürdürülmesine katkı sağlamak istemediğini vurguladı.

AB ortak karar alamadı

Hollanda, bu kararı tek başına uygulamaya koyan sınırlı sayıdaki Avrupa ülkelerinden biri oldu. Belçika da bu ayın başında benzer bir ithalat yasağı ilan etmişti.

Avrupa Komisyonu'nun ortak bir AB yasağı için yeterli desteği sağlayamaması nedeniyle üye ülkeler kendi ulusal düzenlemelerini hayata geçirmeye başladı.

Geçen hafta AB dışişleri bakanları, Avrupa genelinde uygulanabilecek bir ithalat yasağı önerisinin geliştirilmesi konusunda uzlaşsa da, nihai kararın alınabilmesi için tüm üye ülkelerin onayı gerekiyor. Bu nedenle AB çapındaki düzenlemenin kısa vadede yürürlüğe girmesi beklenmiyor.

Hangi yerleşimler yasa dışı kabul ediliyor?

Söz konusu yerleşimler, İsrail vatandaşlarının İsrail'in işgal altında tuttuğu Batı Şeria'da kurduğu yerleşim birimlerinden oluşuyor.

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 2024 yılında verdiği danışma görüşünde İsrail'in Batı Şeria'daki işgalinin ve burada kurulan yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğuna hükmetmişti. Avrupa Birliği de bu yerleşimleri hukuka aykırı olarak değerlendiriyor.

Hurma, avokado ve nar gibi ürünler etkilenecek

Yasağın en fazla tarım ürünlerini etkilemesi bekleniyor. Özellikle turunçgiller, hurma, avokado, nar ve susam ürünleri artık Hollanda pazarına giremeyecek.

Ancak uygulamanın denetlenmesinin kolay olmayacağı belirtiliyor.

Ürünlerin menşeinin tespiti zor

Hollanda Danıştayı da yasa tasarısına ilişkin değerlendirmesinde denetim konusunda çeşitli zorluklara dikkat çekti.

Bunun en önemli nedenlerinden biri, yerleşimlerden gelen ürünlerin çoğu zaman etiketlerinde yalnızca "İsrail menşeli" ibaresinin yer alması. Bu durum, ürünlerin gerçekten işgal altındaki yerleşimlerden mi yoksa İsrail'in uluslararası alanda tanınan sınırları içinden mi geldiğinin gümrük makamları tarafından tespit edilmesini güçleştiriyor.

Sivil toplum kuruluşu Global Echo tarafından yapılan bir araştırmaya göre, incelenen sekiz yıllık dönemde turunçgil, hurma ve susam ezmesi sevkiyatlarının en az yüzde 19'unun, etiketlerinde "İsrail ürünü" yazmasına rağmen gerçekte yasa dışı yerleşimlerden geldiği belirlendi. Bu bulgu, ürünlerin gerçek menşeinin tespit edilmesinin uygulamadaki en önemli sorunlardan biri olmaya devam ettiğini gösteriyor.