Hollanda’da Sokak Tacizine Karşı Yeni Yasa Tartışma Yarattı: İki Yılda Sadece Altı Ceza Kesildi

Cinsel içerikli sokak tacizine yönelik uygulama beklenen sonucu vermedi

Yedi belediyede iki yıldır sürdürülen pilot uygulama kapsamında özel eğitim alan zabıta görevlileri (boa), cinsel içerikli sokak tacizine ilişkin yalnızca altı para cezası kesebildi.

Yerel yöneticiler, mevcut yasal çerçevenin uygulanmasının son derece zor olduğunu belirterek hükümete düzenlemenin gözden geçirilmesi çağrısında bulundu.

Kadınların büyük bölümü sokak tacizine maruz kaldığını söylüyor

1 Temmuz 2024 tarihinde yürürlüğe giren yasa, kişilerin cinsel içerikli sözler, jestler veya seslerle "ısrarlı ve rahatsız edici biçimde" hedef alınmasını suç kapsamına aldı.

Yasa, özellikle kadınların kamusal alanlarda karşılaştığı sözlü taciz ve rahatsız edici davranışlarla mücadele etmeyi amaçlıyor.

Rotterdam'da yapılan araştırmalara göre kadınların yaklaşık yüzde 80'i hayatlarının bir döneminde ıslık çalınması, uygunsuz iltifatlar veya benzeri davranışlara maruz kaldığını belirtiyor. Bazı kadınlar ise telefon numaralarını vermeleri için takip edildiklerini ifade ediyor.

En fazla ceza Utrecht ve Rotterdam’da kesildi

Pilot uygulamanın yürütüldüğü belediyelerde şimdiye kadar verilen ceza sayısı oldukça sınırlı kaldı.

Utrecht'te iki kişiye para cezası verilirken, ödeme yapamayan bir kişi iki gün hapis cezasına çarptırıldı.

Arnhem'da bir kişi hakkında para cezası uygulanırken, sekiz dosyanın savcılık veya mahkeme incelemesi sürüyor.

Rotterdam'da ise aynı kişi hakkında dört ayrı tutanak tutuldu. Mahkeme söz konusu kişiye 280 avro para cezası verdi. Bunun 180 avroluk kısmı şartlı olarak ertelendi.

Daha sonra projeye dahil edilen Almere'de bir kişi cezalandırılırken, Tilburg ve Heerlen'de henüz herhangi bir ceza verilmedi. Tilburg'da yedi dosya savcılığın değerlendirmesini bekliyor.

Belediyeler: Yasa uygulamada fazla karmaşık

Pilot uygulamaya katılan belediyelerin yöneticileri, düşük ceza sayısının temel nedeninin yasanın uygulanmasındaki güçlükler olduğunu söylüyor.

Rotterdam Belediye Başkan Yardımcısı Pascal Lansink-Bastemeijer, mevcut düzenlemenin kolluk görevlileri açısından yüksek ispat yükü oluşturduğunu belirtti.

Yetkililere göre bir davranışın cezalandırılabilmesi için hem cinsel içerikli olması hem de mağdur açısından korkutucu, yıldırıcı ve yoğun şekilde rahatsız edici nitelik taşıması gerekiyor.

Ayrıca zabıta görevlilerinin tutanak düzenleyebilmesi için bazı durumlarda taciz davranışını birden fazla kez gözlemlemesi gerekiyor.

Belediye yöneticileri, bu şartların uygulamayı zorlaştırdığını ve birçok olayın cezalandırılamadan sonuçlandığını savunuyor.

Eğitimli görevli sayısı da sınırlı

Pilot uygulamanın bir diğer zorluğu ise görevli sayısının azlığı olarak gösteriliyor.

Yedi belediyede toplam yaklaşık 60 özel eğitimli zabıta görevlisi bulunuyor. Bunların 23'ü Rotterdam'da görev yapıyor.

Yetkililer, sınırlı sayıdaki personelin suçun işlendiği anda olay yerine denk gelmesinin oldukça düşük bir ihtimal olduğunu belirtiyor.

“Kağıt üzerinde kalan bir yasa” eleştirisi

Uygulamaya ilişkin resmi değerlendirme raporunun kısa süre içinde yayımlanması bekleniyor. Raporda polis tarafından düzenlenen tutanakların sayısına da yer verileceği belirtiliyor.

Ancak şimdiden bazı yerel siyasetçiler, yasanın pratikte etkili sonuç üretmediğini savunuyor.

Rotterdam Belediye Meclisi üyesi Erik Verweij, mevcut düzenlemenin belediyeler tarafından uygulanmasının güç olduğunu belirterek ulusal hükümeti yasayı yeniden değerlendirmeye çağırdı.

Belediye Başkan Yardımcısı Lansink-Bastemeijer ise yasanın mağdurları korumakta yetersiz kaldığını savunarak, cezalandırma süreçlerinin daha düşük bir eşikle işletilebilmesi gerektiğini söyledi.

Belediyeler uygulamayı sürdürmek istiyor

Eleştirilere rağmen pilot uygulamaya katılan tüm belediyeler projeyi sürdürme niyetinde olduklarını açıkladı.

Utrecht Belediyesi'nden yapılan açıklamada, uygulamanın toplumda önemli bir mesaj verdiği belirtilerek, "Bu tür davranışlara kamusal alanda yer olmadığı açıkça gösteriliyor" denildi.

Heerlen Belediyesi ise yaptırımların tek başına sorunu çözmeyeceğini kabul etmekle birlikte, gerekli durumlarda kullanılabilecek bir hukuki aracın bulunmasının önemli olduğunu vurguladı.

Uzmanlar ise sokak taciziyle mücadelede cezai yaptırımların yanı sıra eğitim, farkındalık çalışmaları ve toplumsal davranış değişikliğinin de belirleyici rol oynadığı görüşünde.