Göç ve İltica Sürecinde Kaybolan Yaşam Sevinci: Anhedoni

4 gün önce 65

İnsan bazen yalnızca evini, ülkesini ve sevdiklerini değil, hayattan aldığı keyfi de geride bırakabilir.

Göç etmek, özellikle zorunlu göç deneyimi yaşayan insanlar için yalnızca bir ülkeden başka bir ülkeye taşınmak değildir. Bazen geride bırakılan bir ev, yarım kalan bir hayat, aileden uzaklık, kaybedilen bir meslek, alışılmış bir çevre ve yeniden kurulmaya çalışılan bir kimlik vardır. İnsan yeni bir ülkede yaşamını sürdürmeye çalışırken, dışarıdan uyum sağlamış görünse bile iç dünyasında önemli kayıplarla mücadele edebilir.

Bu süreçte karşımıza çıkabilen psikolojik deneyimlerden biri anhedonidir. Anhedoni, kişinin daha önce keyif aldığı etkinliklerden, ilişkilerden ve yaşam deneyimlerinden artık eskisi kadar haz alamaması ya da haz almakta güçlük çekmesidir.

Depresyonda görülebilen bu durum, bazı kişilerde uzun süreli stres ve travmatik deneyimlerle de ilişkili olabilir.

Göç ve iltica sürecinde yaşanan belirsizlik, aileden ayrılık, yalnızlık ve geleceğe ilişkin kaygılar kişinin duygusal dünyasını etkileyebilir. Özellikle uzun süre devam eden güvensizlik ve stres, bazı kişilerde daha önce keyif aldıkları etkinliklere karşı ilginin azalmasına katkıda bulunabilir.

Kişi çalışmaya, çocuklarıyla ilgilenmeye ve günlük sorumluluklarını yerine getirmeye devam eder; ancak eskiden kendisini mutlu eden şeylerin artık aynı duyguyu yaratmadığını fark edebilir.

İltica sürecindeki belirsizlik, bu yükü daha da ağırlaştırabilir. Başvurunun ne zaman sonuçlanacağını bilememek, geleceğe yönelik planlar yapamamak veya ailesine ne zaman kavuşacağını öngörememek, kişinin kontrol duygusunu zayıflatabilir. Sürekli beklemek ve belirsizlik içinde yaşamak, ruhsal dayanıklılığı zorlayabilir.

Bunun yanında, travmatik deneyimlerin ardından bazı insanlar duygusal uyuşma yaşayabilir. Korku, tehdit veya şiddet deneyimlerinden sonra kişi hem acı veren duygulara hem de olumlu duygulara daha sınırlı eriştiğini hissedebilir.

Travma sonrası duygusal uyuşma ile anhedoni birbiriyle ilişkili olabilse de aynı şey değildir. Her ikisi de kişinin yaşamdan aldığı keyfi etkileyebilir; ancak farklı psikolojik süreçleri ifade eder.

Göçün görünmeyen yüklerinden biri de aidiyet duygusudur. İnsan bir yandan geride bıraktığı ülkesine, diline, kültürüne ve anılarına bağlı kalırken diğer yandan yeni yaşamına uyum sağlamaya çalışır. Bazen eski hayatına dönemediğini, yeni hayatında ise henüz kendisine tam bir yer bulamadığını hisseder.

Bu arada kalmışlık, yalnızlık ve sosyal ilişkilerden uzaklaşma gibi deneyimlerle birlikte görülebilir.

Elbette göç eden veya iltica başvurusunda bulunan herkes anhedoni yaşamaz. Kişinin yaşam koşulları, sosyal desteği, güvenlik hissi ve baş etme kaynakları bu süreçte önemlidir. Ayrıca haz kaybı tek başına bir tanı koymak için yeterli değildir. Belirtiler uzun süre devam ediyor ve kişinin günlük yaşamını etkiliyorsa profesyonel psikolojik destek değerlendirilmelidir.

Bu noktada toplumsal yaklaşımımız da önem taşır. Yeni bir ülkede yaşam kurmaya çalışan insanlardan yalnızca güçlü olmalarını, uyum sağlamalarını ve geçmişlerini geride bırakmalarını beklemek yeterli değildir.

Bazen ihtiyaç duydukları şey, yaşadıkları kayıpların görülmesi, duygularının yargılanmadan dinlenmesi, sosyal bağlarının güçlenmesi ve kendilerini güvende hissedebilecekleri bir yaşam alanına sahip olmalarıdır.

Çünkü iyileşme yalnızca yeni bir hayata başlamakla değil, o hayatın içinde yeniden anlam, bağ ve sevinç bulabilmekle de ilgilidir.

Bir insana yeni bir ülkede yaşama hakkı tanırken, yeniden yaşam sevincini bulabilmesi için ona ne kadar alan açıyoruz?

Çünkü bazen bir insanın yeniden hayata katılabilmesi için yalnızca yeni bir başlangıca değil; anlaşılmaya, güven duymaya ve kendisini yeniden ait hissedebileceği bağlara ihtiyacı vardır.

Ruh sağlığını korumak, yalnızca bireyin değil, onu çevreleyen toplumun da sorumluluğudur.

Gönüllere dokunan satırlarda buluşmak dileğiyle