Enschede’deki Süryani anıtına tepki var: “Tarihin her yönü anlatılmalı.”

ENSCHEDE – Hollanda’nın Enschede kentinde açılması planlanan Süryani (Suryoye) anıtı, bazı çevrelerde tartışmalara neden oldu. Kendilerini “Comité Anti-Collaborateurs” (İşbirlikçilik Karşıtı Komite) olarak tanımlayan bir grup, yayımladıkları basın açıklamasıyla anıta tepki gösterdi.

Komite adına yapılan açıklamada, anıtın Birinci Dünya Savaşı dönemindeki olayları eksik bir tarihsel çerçevede ele aldığı öne sürüldü. Açıklamada, dönemin bazı Asuri/Süryani liderleri ve silahlı gruplarının Rusya ve daha sonra İngiltere ile iş birliği yaptığı, Osmanlı İmparatorluğu’na karşı yürütülen askeri operasyonlarda yer aldığı ifade edildi.

Komite, yalnızca mağduriyetlere odaklanan bir anıtın tarihsel gerçekliğin tamamını yansıtmadığını savunarak, savaş sırasında yaşanan acıların yanı sıra dönemin siyasi ve askeri tercihlerinin de kamuoyuna aktarılması gerektiğini belirtti.

Açıklamada, “Geçmişi anmak isteyenler, hem yaşanan trajedileri hem de o dönemde alınan siyasi ve askeri kararları birlikte değerlendirmelidir” görüşüne yer verildi.

“FARKLI TARİHSEL BAKIŞ AÇILARI TARTIŞILABİLMELİ”

Basın bildirisinde, tüm Süryanilerin veya Asurilerin Rusya ile iş birliği yaptığı yönünde bir iddiada bulunulmadığı, söz konusu iş birliklerinin belirli liderler ve askeri oluşumlarla sınırlı olduğu vurgulandı. Aynı zamanda çok sayıda Asuri sivilin savaş, tehcir ve katliamların mağduru olduğu da kabul edildi.

Komite üyeleri, Türk toplumunun bir kesiminin söz konusu anıtı farklı bir tarihsel perspektiften değerlendirdiğini belirterek, bu nedenle anıtın bazı kişiler tarafından “iş birlikçilerin anılması” şeklinde algılanabildiğini ifade etti.

Açıklamada, tarihsel olayların farklı yorumlarının demokratik toplumlarda tartışılabileceği belirtilirken, bu tartışmaların karşılıklı saygı çerçevesinde yürütülmesi gerektiği kaydedildi.

Basın açıklaması, Komite Anti-Collaborateurs adına A. Çağlayan, M. Barmanpek ve R. Bolat’ın imzalarıyla kamuoyuna duyurulmuştur.

Not: Süryani, Asuri ve Ermeni toplumları ile birçok uluslararası tarihçi ve kurum, Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan olayları farklı şekillerde değerlendirmekte; bu konular günümüzde de tarihsel ve siyasi tartışmaların merkezinde yer almaktadır. Bu nedenle konu, farklı topluluklar tarafından farklı tarihsel perspektiflerle ele alınmaktadır.