Andere Tijden 2025–2035

Tijdens mijn werk nam een toekomstdenker ons mee in wat ons de komende tien jaar te wachten staat.

Dat bleek nogal wat.

De arbeidsmarkt verandert. We worden ouder. Technologie ontwikkelt zich razendsnel. Ook op het gebied van energie, klimaat, gezondheid, grondstoffen en voedsel staat veel te gebeuren. Al die ontwikkelingen vinden tegelijkertijd plaats en beïnvloeden elkaar. Een tombola van transities werd het genoemd. Een ander woord dat ik direct opschreef was offervaardigheid. Een opvallend woord, want veranderen betekent blijkbaar niet alleen iets nieuws opbouwen, maar ook iets durven achterlaten.

Neem de arbeidsmarkt. De beroepsbevolking groeit nauwelijks meer en in verschillende sectoren gaan de komende jaren veel mensen met pensioen. Steeds meer mensen zullen daarnaast mantelzorg verlenen. Die uren staan niet in een arbeidscontract, maar moeten wel ergens vandaan komen.

Ook de vraag naar arbeid verschuift. We zullen bijvoorbeeld veel chauffeurs nodig hebben, terwijl technologie ander werk van ons overneemt en functies veranderen. De arbeidsmarkt gaat van krap naar strak: er zijn straks nauwelijks nog ‘wisselspelers’.

De vraag is daardoor niet alleen: waar vinden we voldoende mensen? Maar ook: hoe krijgen we al het werk gedaan?

Alles is in beweging.

Op een van de dia’s verscheen een foto van castellers: een menselijke toren, opgebouwd uit mensen die letterlijk op elkaar steunen.

Toen ik die foto zag, moest ik aan iets heel anders denken: de Sumatraanse reuzenaronskelk. Op het eerste gezicht hebben ze weinig met elkaar gemeen. Toch zag ik overeenkomsten.

De reuzenaronskelk groeit vanuit een enorme ondergrondse knol waarin jarenlang energie wordt opgeslagen. Pas als er voldoende kracht is verzameld, kan de enorme bloeiwijze ontstaan. Wat eruitziet als een gigantische bloem, bestaat in werkelijkheid uit honderden kleine bloemen die samen één geheel vormen.

Bij de castellers gebeurt iets vergelijkbaars. Wat eruitziet als een menselijke toren, bestaat uit tientallen mensen die samen de toren dragen. Een brede groep vormt de basis, waarna laag voor laag verder wordt gebouwd. Iedereen heeft een eigen plaats en is afhankelijk van de ander. Niet alleen kracht, maar ook evenwicht en vertrouwen zijn nodig.

Misschien geldt hetzelfde voor de transities die voor ons liggen.

Grote veranderingen vragen om een stevige basis. Om verschillende rollen, kennis en samenwerking. Daarbij hoort het besef dat niemand zo’n verandering alleen kan dragen. Maar transitie vraagt ook om die offervaardigheid: iets van het vertrouwde durven loslaten om ruimte te maken voor iets nieuws.

Daar ligt ook een opdracht voor communicatie.

Als de toekomst onzeker is, kun je niet altijd vertellen waar je precies uitkomt. Je kunt wel uitleggen waarom verandering nodig is, welke ontwikkelingen je ziet, welke keuzes je maakt en wat nog onzeker is.

Misschien moeten we daarbij ook vaker durven zeggen: we weten het nog niet. Dat is iets anders dan stuurloos zijn.

Wie naar een menselijke toren kijkt, ziet het resultaat, gedragen door alle mensen eronder. Wie de reuzenaronskelk ziet bloeien, ziet niet de jaren waarin onder de grond energie is verzameld.

Zo zal het misschien ook zijn met de veranderingen richting 2035.

We weten nog niet precies hoe het eindbeeld eruitziet.

Maar we kunnen vandaag wel werken aan de basis waarop het straks moet rusten.

The post Andere Tijden 2025–2035 first appeared on Hollanda Haberleri.